موقعيت جغرافيايي و طبيعي استان
موقعيت جغرافيايي :
استان سيستان وبلوچستان بين 25 درجه و 3 دقيقه تا 31 درجه و 28 دقيقه تا 31 درجه و 28 دقيقه عرض شمالي و 58 درجه و 47 دقيقه تا 63 درجه و 19 دقيقه طول شرقي در جنوب شرقي ايران قرار دارد.
وسعت آن 187،502 كيلومتر مربع است . اين استان بيش از 11% از وسعت كل كشور را در بر مي گيرد و بزرگ ترين استان كشور مي باشد.
از شمال به خراسان جنوبي ، از غرب به استان كرمان و هرمزگان و از جنوب به درياي عمان ، از شرق به افغانستان و پاكستان محدود است .
ناهمواري ها :
كوه هاي سيستان وبلوچستان جزء رشته كوه هاي مركزي ايران است ، بلندترين نقطه آن در كوه تفتان داراي 4042 متر ارتفاع و پست ترين آن در كناره هاي درياي عمان قرار گرفته و شامل ناهمواري مشرق چاله لوت و ارتفاعات ديواره شرقي چاله جازموريان است .
آب و هوا :
آب و هواي استان از نوع آب و هواي بياباني است و حد اكثر دماي سالانه آن بالاي 40 درجه سانتي گراد است . زاهدان سردترين و ايرانشهر گرم ترين شهر هاي استان مي باشند، نوسانات رطوبت وجود بادهاي موسمي همچون بادهاي معروف به صدو بيست روزه ، باد هفتم يا گاو كشي نوسانات جوي و اختلاف دما در 24 ساعت به استثناي نواحي معتدل سواحل درياي عمان شرايط خاص اقليمي ، پوشش گياهي و جانوري ، مناظر بديعي را به وجود آورده است .
پيشينه تاريخي :
سيستان و بلوچستان در گذر زمان :
سرزمين اساطيري سيستان وبلوچستان شامل سه منطقه سيستان ، سرحد و مكران است . سيستان امروزي قسمت شمالي استان را در بر مي گيرد . در كتاب اوستا يازدهمين سرزميني است كه اهورامزدا، آفريد . همچنين زادگاه رستم دستان ، قهرمان حماسي شاهنامه فردوسي مي باشد.
در قديمي ترين اسناد تاريخي به اسم «مكا» مشهور بوده و در نوشته هاي هردوت تاريخ نگار يوناني از آن به عنوان، «گدروزيا» ياد شده است . به دنبال سقوط هخامنشيان توسط اسكندر مقدوني (320 پ.م) وي مسير بازگشت خود از هند را گدروزيا انتخاب كرده است .
پس از ساسانيان توسط اعراب مسلمان ، اكثر مردم اين سرزمين بلافاصله به اسلام گرويدند. به عقيده برخي از باستان شناسان ارتباط گسترده اي بين تمدن سومر ، هند و بلوچستان وجود داشته است كه هم سومريان و هم هنديان داراي يك اصل و فرهنگ مشترك هستند كه در بلوچستان بوده است در حقيقت بلوچستان به عنوان واسطه اي بين دو تمدن كهن، هند و سومر بوده و حتي مي توان گفت كه هنديان و سومريان فرهنگ خود را ابتدا از بلوچستان اخذ كرده اند و تمدن بلوچستان با تمدن غرب و شرق هماهنگي داشته است.
جغرافياي انساني:
جمعيت:
جمعيت استان بر اساس آخرين سر شماري نفوس در سال 1385 معادل 742،405، 2 نفر بوده است از اين تعداد 198، 193 ، 1 نفر در نقاط شهري و 547، 206 ، 1 نفر در نقاط روستايي سكونت دارند و 5997 نفر نيز غير ساكن مي باشند.
نژاد:
پيشينه تاريخي و ويژگي خاص موقعيت سرزمين سيستان و بلوچستان و همجواري آن با كشورهاي همسايه باعث تعدد و تداخل در نژادها و بعضا ادغام بعضي از آن ها گرديده است . اقوام و نژادهايي مانند دراويدي، براهويي، جدگال، سندي و ... باعث به وجود آمدن تيره هاي متنوع سفيد پوست و سياه پوست گرديده است . اما با اين همه، مردم سيستان وبلوچستان به لحاظ نژادي مانند ديگر نقاط ايران از اقوام آريايي مهاجر هستند.
دين :
در اين منطقه پيش از اسلام ، آيين ها و ادياني همچون مانوي، مهرپرستي، زرتشتي، يهودي و مسيحي رايج بود كه با ورود اسلام و نفوذآن به همه جوانب زندگي ساكنان منطقه، دين اسلام جايگزين كليه اديان موجود در آن زمان شد.
جغرافياي سياسي
تقسيمات سياسي:
براساس آخرين مصوبات تقسيمات كشوري، استان سيستان وبلوچستان داراي 14 شهرستان زاهدان، زابل،زهك،خاش،سراوان، ايرانشهر، نيكشهر،چابهار،سرباز،كنارك، دلگان، هيرمند، زابلي و سوران مي باشد.
برگرفته از سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري استان سيستان وبلوچستان