جاذبه هاي طبيعي استان
تمين:
دهستان تمين واقع در 65 كيلومتري جنوب غربي شهر ميرجاوه يكي از مناطق بسيار زيباست كه در قسمت شمالي قله تفتان قرار دارد. آب و هواي روستاي تمين در تابستان ها خنك و در زمستان ها سرد مي باشد.
غار لاديز :
در فاصله 100 كيلومتري شهرستان زاهدان و در 10 كيلومتري شهر ميرجاوه قرار دارد . اين منطقه داراي آبشار و چشم اندازهاي زيبا با پوشش گياهي غالب گز مي باشد.در حال حاضر با توجه به كيفيت خوب و بالاي آب غار لاديز مورد استفاده شرب و كشاورزي اهالي ساكنين لاديز و ميرجاوه مي باشد.
رودخانه هيرمند:
زندگي در سيستان هميشه به آب اين رودخانه بسته بوده است . رودخانه هيرمند پس از طي 1100 كيلومتر در مسير بارها تغيير مصب داده و باعث شكل گيري شهر هاي متعدد شده است . در اوستا از آن به نام هتومنت ياد شده است بقاياي سدهاي ساخته شده بر روي آن و سدهاي جديد از جاذبه هاي منطقه است.
درياچه هامون :
اين تالاب كه به عنوان هفتمين تالاب دنيا مي باشد نقش بسيار زيادي در اكوسيستم منطقه دارد باعث اعتدال هوا گشته و تاثير مستقيم در معيشت مردم دارد (شكار،ماهيگيري،دامداري و حصير بافي) داراي چشم انداز طبيعي زيبا و حيات وحش مناسب است. بزرگترين پهنه آب شيرين ايران و خاور ميانه در مواقع پرآبي است كه به سه قسمت هامون پوزك در شرق،هامون صابوري در شمال و هامون هيرمند در غرب دشت سيستان تقسيم مي شود در اوستا از آن به نام كيانسه درياچه مقدس ياد شده است.
كوه خواجه:
تنها عارضه دشت سيستان مي باشد كه به وسيله مواد آتشفشاني سخت در 30 كيلومتري غرب زابل وسط درياچه هامون شكل گرفته و داراي 609 متر ارتفاع مي باشد.
تفتان :
تفتان تنها آتشفشان نيمه فعال در جنوب شرق ايران در فاصله 50 كيلومتري شمال شرقي شهرستان خاش با تصاعد بخارآب و گوگرد است در واقع اين كوه نعمتي براي اين منطقه محسوب مي شود.كوه تفتان كه 3941 متر از سطح دريا ارتفاع دارد در وضعيت آب و هوايي منطقه تاثير به سزايي گذارده است . اطراف اين كوه پوشش گياهي فراواني از جمله گياهان دارويي و خوراكي و ... را داراست. چشمه هاي اب معدني گرم و سرد، دامنه هاي زيبا و درياچه اي بر فراز كوه هر ساله تعداد زيادي از كوهنوردان و گردشگران داخلي و خارجي را از دور و نزديك به خود جذب مي كند. اين جاذبه طبيعي داراي قله هاي متعددي است. قله آتشفشان آن معروف به چهل تن در منتهي اليه جنوب شرق كوه قرار دارد و داراي دو دهانه آتشفشان اصلي است . كوه تفتان در فرهنگ عامه مردم بومي منطقه جايگاه ويژه اي دارد.
گلفشان پير گل:
اين گلفشان در بلنداي كوهي به ارتفاع تقريبي 900- 800 متر از كف رودخانه در شهرستان خاش واقع شده است كه از شش چاهك ، (سه تاي آن با فاصله تقريبي صد متري از سه چاهك ديگر قرار گرفته است) تشكيل شده است. مردم سه چاهك آن را مخصوص آقايان و سه چاهك ان را براي خانم ها مي دانند. البته مردم معتقدند فردي مقدس در اين مكان و جايگاه بوده كه براي مردم قابل احترام است . مردم از دور و نزديك براي زيارت آن مي آمدند.
درياچه دريا :
يكي ديگر از جاذبه هاي گردشگري و طبيعي شهرستان خاش كه در تفتان جنوبي (روستاي تمندان) واقع شده است درياچه سر دريا مي باشد كه در فاصله 75 كيلومتري شهرستان واقع شده است .اين منطقه داراي ارتفاعات زيبا و پوشش گياهي با گونه هاي مختلف دارويي مي باشد.از جمله گونه هاي معروف اين منطقه زيتون وحشي بنه و بادام كوهي است.اين درياچه از منابع ابي تفتان محسوب مي شود كه در انتهاي مسير دامنه هاي غربي محيطي مناسب براي قايق سواري و ماهيگيري مي باشد. البته قابل ذكر است بر اثر خشكسالي هاي اخير استان آب درياچه كاهش يافته ولي با اين حال هنوز يكي از مناطق زيباي گردشگري اين خطه محسوب مي شود.
سنگان :
دهستان سنگان در دامنه شرقي تفتان در 50 كيلومتري شهرستان خاش واقع شده است . با توجه به آثاري كه در اين منطقه شناسايي شده قدمت اين روستا به قبل از اسلام بر مي گردد. اين دهستان در منطقه كوهستاني و معتدل مي باشد. اب روستا از رودخانه هاي دايمي كه از تفتان سرچشمه مي گيرد تامين مي شود و به دشت ماشكيد ختم مي شود . از جاذبه هاي گردشگري اين روستا درخت كهنسال سرو سنگان ، آسياب آبي ،آبشارهاي چلور،غار ناروك مي باشد كه هر ساله تعداد زيادي گردشگر داخلي و خارجي را به خود جذب كرده است.
اكو سيستم جنگل هاي دريايي (حرا)
با نزديك شدن به سواحل درياي جنوب،آن چه نظر هر بيننده اي را به خود جلب مي كند،نوعي فورمولاسيون گياهي است كه به صورت نيمه شناور بين ساحل و دريا كشيده شده است. اين درخت زارهاي دريايي را در نوار باريكي از پناه گاههاي ساحلي بين كمترين و بيشترين حد از آب دريا كه با تغييرات جزر و مدي در سواحل مناطق گرم و حاره اي در ميان خورها ،لاگون ها و زواياي مناسب در مصب رودخانه ها مي توان ديد.اين جنگل هاي غرق آبي با موقعيت ويژه خود به جنگل هاي جزرو مدي حاصل مي شود يا جنگل هاي باتلاقي نيز موسوم هستند. نام عمومي ديگر آنها جنگل هاي منگرو است. در هنگام مد تنها تاج درختان بالاتر از سطح آب شور دريا ديده مي شود و بقيه اندام هاي درختان در زير آب از ديده پنهان است و فقط در زمان جزر دريا مي توان قسمت هاي ريز تاج،ساقه و ريشه هاي تنفسي اين درختان را مشاهده كرد. جنگل هاي حراي ايران در نوار ساحلي خليج فارس و درياي عمان آخرين حد پراكنش جنگل هاي مانگرو در جنوب غربي آسيا به شمار مي روند. اين جنگل ها از يك و يا گاهي دو گونه مانگرو تشكيل شده و فراوان ترين گونه حرا مي باشد.
كوه هاي مينياتوري :
اين كوه ها يكي از پديده هاي ژئو مورفولوژي منطقه در چابهار است كه در هيچ كجاي ايران به چشم نمي خورد اين كوه ها كه در امتداد ساحل از منطقه ساحل كچو تا نزديكي خليج گواتر به سمت مشرق كشيده شده چشم اندازي سحر انگيز و بديع آفريده است.
سواحل درياي عمان:
در كناره هاي درياي عمان صخره هاي بزرگي در اثر پيشروي آب دريا و فرسايش سنگ هاي رسوبي به وجودآمده كه چشم اندازي زيبا را خلق نموده است اين بخش از سواحل را به خصوص به هنگام غروب مي توان به عنوان يكي از ديدني ترين سواحل جنوبي ايران نام برد چرا كه ديواره هاي صخره اي و مناظر دلنشين كه در برخي جاها خزه ها و ديگر روييدني هاي سبزفام دريايي آن را زينت بخشيده اند مانند آكواريمي طبيعي با انواع ماهي هاي رنگين ، بيننده را به شگفتي وا مي دارد.
تالاب ليپار:
درفاصله 15كيلومتري شهرچابهاربعدازبندررميندرمسيرجاده ساحلي گواترودرتنگه صخره اي مشرف به دره اي زيباقرارداردكه ازفرازآن مي توان روستايي به همين نام رادرميان سبزه زارهامشاهده نمود.درميان دوكوه كه فاصله چنداني از هم ندارندآب بندي ايجادشده كه آب هاي سرگردان اطراف رادرخودجمع نموده وبه آبگيري به طول 4كيلومترتبديل شده است .دراين آبگيرزيباانواع بوته هاودرختچه هاازانواع گزوحشي باچشم اندازي زيبامنطقه اي بكربااكوسيستم خاص رابه وجودآورده است. وجودپرندگاني چون چنگر،فلامينگو،كشيم،انواع حواصيل ،طاووس كن،باقرقره،تيهو،عقاب دشتي،جنبشي شورانگيزدرفضامي پراكند.
تپه نمكي:
پديده اي كم نظيرآرميده در نقطه مياني روستاي گشت واقع در شهرستان سراوان است شامل تپه اي نمكين مملواز املاح معدني است كه آرام آرام از دل آن جوشيده وبرسطح زمين روان مي گردد. تپه حاصله نمك به جامانده از اين آب است . در زمان زلزله از آن آب فوران مي كرده ومردم محلي معتقدنددرصورتي كه پاي دزدرادرآن فروبرنددر آن گيرمي كندبراي رهايي از آن بايدحيواني راقرباني كند.
انجيرمعابد:
اين درختان كه در گويش محلي به آن كرگ مي گوينداز تيره درختان كائوچوئي مي باشد.درختاني بزرك هستند كه در نوارساحلي چابهارمي رويندودرتمام اعضاي آنهاشيره سفيدرنگي جريان دارد.تاج اين درختان بزرگ وپهن بوده وازانشعابشان ريشه هاي نابجايي مي رويد .پوست اين درختان صاف وخاكستري وداراي برگ هاي بيضي شكل ،ساده ودرشت هستند.داراي ميوه هاي نارنجي رنگ به درشتي فندق مي باشند.اين ميوه هاقابل خوردن هستند.معمولا درختان انجيرمعابدقدمتي بيش از صدسال دارندوغالبا"درنزديكي زيارتگاه هاقراردارندوياخودقبلا" زيارتگاه بوده اند.اين درختان را مي توانيد درروستاهاي رمين ،تيس ، ماشي،ليپاروكوپان سرمشاهده نماييد.
چشمه آبگرم بزمان:
در شهرستان ايرانشهر9چشمه آبگرم معدني وجودداردكه معروفترين آن ها چشمه آبگرم بزمان است .اين چشمه در بخش بزمان درفاصله 100كيلومتري شمال غربي ايرانشهرواقع شده است .چشمه آبگرم از شكاف سنگ هاي بيرون مي آيد،علت گرمي آب فعاليت هاي آتشفشان است كه دماي آب 5/35 درجه است .
رودخانه دامن:
رودخانه زيباي دامن كه از مجاورت روستايي به همين نام مي گذردازديگرمواهب طبيعي بكرمنطقه بلوچستان به شمارمي رودكه مناظري بديع ودل انگيزاز تركيب نخلستان هاي صبوروسرافرازوشاليزارخرم وپرباررايكجاپديدآورده است .
منطقه تفريحي چاهان:
محوطه تفريحي چاهان در فاصله چندكيلومتري از شهرنيكشهرواقع شده است .دراين منطقه پوشش گياهي وباغات زيادي وجوددارد.كه تفرجگاه مناسبي براي مردم است .وجودچشمه هاي چندگانه دراين منطقه عامل ايجادچنين فضاي سرسبزي است.
گلفشان ناپگ:در20 كيلومتري روستاي كهيرازتوابع شهرستان كنارك درزميني مسطح سه تپه كوچك گل فشان به ارتفاع 50 متري وجوددارد.چشمه گل فشان كنارك مهمترين گل فشان قسمت مركزي ناحيه كرانه بلوچستان بوده وبه ناپگ موسوم است اين اثرطي يكي از عوامل مهم مرفولوژيكي به وجودآمده وبيانگرفعاليت هاي تكتونيكي منطقه است.گل خروجي از اين تپه به رنگ خاكستري فشرده وسردبوده وبخارهمراه ندارد.هنگام خروج گل از تركيدن حباب صدايي شنيده مي شود.امروزه در نياازگلآماده اي كه از گل فشان هابيرون مي آيداستفاده هاي درماني متنوعي مي شودازآن در درمان بيماري هايي نظيردردهاي مفاصل،فقرات،بيماري هاي عصبي،تنگي عروق وانقباضات عضلاني بهره مي برند.
بندرماهيگيري پزم تياب:
اين بندرماهيگيريداراي قايق ولنج ماهيگيري بزرگ تاكوچك است ساحل اين بندربه شكل پلاژوماسه اي مي باشدكه از نظرگردشگري حائزاهميت است .
چاه نيمه:
باتوجه به خشكسالي هاي متوالي ازگودال هاي طبيعي موجوددرشرق شهرستان زهك به عنوان چاله هاي بزرگ ذخيره آب جهت تامين آب موردنيازمردم استفاده مي شده كه بعدهاباتغييراتي مبدل به چاه نيمه گرديدكه آب مازادرودخانه هيرمندبه وسيله كانال هايي به آن سرازيرمي شود.گنجايش آن تقريبا"700 ميليون مترمكعب است كه به صورت درباچه مصنوعي در آمده وعلاوه برآب شرب،قسمتي از آب كشاورزي رانيزتامين مي كند.اين مجتمع بامساحتي بيش از500 هكتاردرفهرست بزرگترين اردوگاه هاي فرهنگي كشورقرارگرفته است.
تمساح پوزه كوتاه :( گاندو)
اين جانورباقي مانده اي است ازرسته كروكوديل هاكه خزندگاني بوده انددردوران فروزئين كه 225 تا265 ميليون سال قبل مي زيسته اند.آنهادرطول 65 ميليون سال گذشته تغييراتي اندكي يافته اند.درايران تنهاناحيه زيست اين گونه،منطقه حفاظت شده باهوكلات درجنوب استان سيستان وبلوچستان مي باشدمردم محلي به آن گاندومي گويند.
برگرفته از سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري استان سيستان و بلوچستان